PERSPEKTYWA TERAPEUTYCZNA
ZAŁOŻENIA TEORETYCZNE I NAUKOWE PODSTAWY PRACY
Praca w moim gabinecie opiera się na rzetelnych założeniach teoretycznych, wywodzących się z klasycznego dzieła twórców nurtu Gestalt (F. Perlsa, R. Hefferline’a i P. Goodmana – w skrócie PHG), których skuteczność jest współcześnie potwierdzana w badaniach naukowych. Zgodnie z tymi założeniami, zdrowie nie jest biernym stanem ani zwykłym brakiem objawów, lecz dynamicznym procesem twórczego przystosowania organizmu do środowiska. To umiejętność elastycznego reagowania na to, co przynosi nam świat, i odzyskanie odpowiedzialności za własne życie „tu i teraz”.
Gabinet staje się w tym procesie przestrzenią tzw. "bezpiecznego pogotowia" (PHG), w której możesz mierzyć się z lękiem i eksperymentować z nowymi zachowaniami, aby ostatecznie wspierać zdolność do dobrego kontaktu ze sobą i otoczeniem.
GESTALT
Słowo "Gestalt" to trudne do jednoznacznego przetłumaczenia niemieckie pojęcie, które często określane jest jako kształt, forma, postać, kontur lub zorganizowana całość, która jest czymś więcej, bądź czymś innym, niż tylko sumą tworzących ją części. Terapia Gestalt, której głównymi twórcami byli Frederick i Laura Perlsowie oraz Paul Goodman i Ralf Hefferline wyrasta bezpośrednio z psychologii postaci (zwanej również gestaltyzmem). Kierunek ten był rozwijany na początku XX wieku na uniwersytecie we Frankfurcie przez naukowców, takich jak Max Wertheimer, Wolfgang Köhler, Kurt Koffka, czy Kurt Lewin, i początkowo zajmował się głównie zgłębianiem mechanizmów ludzkiej percepcji.
FIGURA I TŁO
Przenosząc zasady psychologii postaci na grunt psychoterapii, twórcy Gestaltu oparli się na ważnym dla percepcji zjawisku figury i tła. Koncepcja ta zakłada, że z szerokiego pola naszych doświadczeń – czyli tła – nieustannie wyłania się figura, reprezentująca to, co w danym momencie budzi nasze największe zainteresowanie lub jest naszą najpilniejszą potrzebą.
To właśnie ta relacja między wyraźną figurą a jej tłem jest tym, co nadaje naszemu doświadczeniu sens i znaczenie. W naturalnym, zdrowym procesie, po rozpoznaniu i zaspokojeniu danej potrzeby, figura rozpuszcza się i powraca do tła, robiąc wolne miejsce na wyłonienie się kolejnego, nowego Gestaltu.
Zdolność do utrzymania tego płynnego rytmu jest ważna dla naszego zdrowia psychicznego i naturalnego wzrostu. Z kolei wszelkie zakłócenia w tej relacji prowadzą do powstawania obciążających „niedokończonych sytuacji”, które zatrzymują nasz rozwój i usztywniają zachowanie.
ORGANIZM/ŚRODOWISKO
W podejściu Gestalt zmiana nie odbywa się pod wpływem przymusu, gotowych rad ani zewnętrznych interpretacji. Gestalt opiera się na teorii pola (Kurta Lewina), która zakłada, że człowiek (organizm) i jego otoczenie (środowisko) są ze sobą nierozerwalnie związani. Pomiędzy Tobą a światem nieustannie zachodzi naturalny cykl doświadczania i kontaktu. Prawdziwa zmiana staje się możliwa wtedy, gdy coraz głębiej angażujesz się w ten proces. Zachodzi ona, kiedy dajesz sobie czas i decydujesz na wysiłek bycia „tu i teraz” – pozwalając sobie na szczere przeżywanie bieżącej sytuacji w relacji z otoczeniem.
Dopiero takie uświadomienie sobie własnego doświadczenia na granicy-kontaktu pozwala na rozpoznanie usztywnionych, przestarzałych nawyków, które powstrzymują Twój rozwój. W rezultacie tego procesu to, co nowe w Twoim otoczeniu, może zostać przez Ciebie zasymilowane, stając się odżywczym budulcem dla dalszego wzrostu.
DYSKUSJA Z PSYCHOANALIZĄ
Terapia Gestalt zrodziła się w naukowej dyskusji z klasycznymi założeniami psychoanalizy Zygmunta Freuda. Dwa kluczowe obszary, w których nasze podejście wytyczyło nową ścieżkę, dotyczą rozumienia ludzkiej nieświadomości oraz roli tak zwanej agresji dentalnej.
Klasyczna psychoanaliza skupiała się na odkrywaniu i interpretowaniu "nieświadomego" w oparciu o przeszłość pacjenta. W podejściu Gestalt patrzymy na to inaczej. To, co "nieświadome", to dla nas najczęściej zautomatyzowane nawyki, zamrożone napięcia w ciele i dawne mechanizmy obronne, które utraciły swoją pierwotną funkcję i obecnie blokują pełen kontakt ze światem. Zamiast teoretyzować i pytać "dlaczego", pracujemy w "tu i teraz", wydobywając te nieuświadomione schematy z tła na pierwszy plan. Poszerzanie świadomości pozwala na nowo poczuć te mechanizmy w działaniu, rozpuścić je i odzyskać swobodę wyborów.
AGRESJA DENTALNA jako sztuka dekonstruowania i "trawienia"doświadczeń
Psychoanaliza zakładała, że we wczesnym okresie życia uczymy się głównie poprzez "połykanie w całości" (introjekcję). Twórcy Gestaltu, przede wszystkim Laura Perls, zauważyli, że wraz z pojawieniem się zębów budzi się w nas zdrowy, naturalny instynkt gryzienia i żucia – tzw. agresja dentalna. Nie ma ona nic wspólnego z wrogością i niszczeniem dla samego niszczenia. W wymiarze psychologicznym jest to niezbędna życiowa siła, która pozwala nam "rozgryzać", kwestionować i rozkładać na czynniki pierwsze (destrukturyzować) nowe doświadczenia, poglądy czy zasady. Tylko wtedy potrafimy je w pełni przetrawić, zasymilować i zintegrować z własnym "ja". Kiedy ta naturalna, dociekliwa agresja jest tłumiona, tracimy umiejętność krytycznego myślenia, połykamy cudze oczekiwania w całości i tracimy kontakt z własną autentycznością.
FENOMENOLOGIA
Terapia Gestalt to podejście egzystencjalno-fenomenologiczne. W praktyce oznacza to, że w gabinecie najpierw wspólnie z Tobą badam Twoje indywidualne odczucia, to jak oddychasz, jak się poruszasz oraz jak intencjonalnie nawiązujesz kontakt ze światem, po to, byś to Ty lepiej zrozumiał siebie. Najbardziej interesuje mnie to, „jak” przeżywasz swoją codzienność. Nie narzucam gotowych interpretacji, tworzę bezpieczną przestrzeń, w której możemy wspólnie przyglądać się Twojemu doświadczeniu w autentycznej, współtworzonej przez nas relacji. Głęboko wierzę, że prawdziwa zmiana nie bierze się z prób ucieczki czy walki ze sobą, ale powstaje naturalnie poprzez zaufanie do siebie i pozostanie przy swoim doświadczeniu, takim jakie ono w danej chwili jest.
EGZYSTENCJALIZM
Z perspektywy egzystencjalnej, każdy z nas przeżywa czasem lęk i przerażającą samotność. By sobie z nimi radzić i zyskać akceptację, często rezygnujemy z własnej autentyczności, zlewając się z oczekiwaniami innych w zjawisku tzw. konfluencji. Czujemy wtedy rozdarcie, bo zyskując bezpieczeństwo, tracimy własną wolność. Wierzę jednak, że z tego impasu wyprowadza autentyczny dialog. Opierając się na filozofii Martina Bubera i jego koncepcji spotkania "Ja-Ty", głęboko ufam, że wzrost i zdrowienie wydarza się w relacji. Terapia to właśnie przestrzeń, w której na styku naszych granic uczymy się autentycznego kontaktu i miejsce, gdzie nie musisz już niczego udawać. Wspólnie budujemy relację, by odzyskać równowagę i doświadczyć, że potrzebujemy innych ludzi nie po to, by się w nich zatracić, ale po to, by w ich bezpiecznej obecności zyskać potwierdzenie własnej, wyjątkowej egzystencji, nie rezygnując z głębokiej, wspólnej ludzkiej więzi.
EKSPERYMENT I DOŚWIADCZANIE
Sesja w gabinecie to bezpieczna przestrzeń do doświadczania i eksperymentowania z nowymi sposobami bycia. To tutaj możesz wyjść poza swoje "utrwalone gestalty" – zdezautomatyzować sztywne i przestarzałe schematy zachowań, które być może kiedyś Ci służyły, ale dziś stanowią już tylko ograniczenie.
W podejściu Gestalt unikamy czysto intelektualnego analizowania problemów. Nasze wspólne eksperymenty zapraszają Cię do ucieleśnionego działania „tu i teraz”. Zamiast wyłącznie myśleć o zmianie, możesz ją wyrazić poprzez oddech, postawę czy ruch.
Długofalowym celem tego doświadczania jest poszerzenie Twojej świadomości doznaniowej. Dzieje się to, gdy odzyskujesz oparcie w sobie, uczysz się świadomie stawiać swoje granice i twórczo reagować na to, co przynosi życie. Poszerzając swój repertuar zachowań w relacji ze światem, osiągasz możliwość wyboru i odpowiedzialności.
ZAPROSZENIE DO KONTAKTU
Gestalt jako psychoterapia to nie bierne analizowanie, lecz żywy proces, który terapeutka i nauczycielka Gestalt, Margherita Spagnuolo Lobb, określa piękną metaforą „współtworzonego tańca” dwojga ludzi spotykających się na granicy kontaktu.
Fotografia otwartych, skierowanych ku sobie dłoni (na profilu strony) ma zobrazować tę dynamikę, niejako powiedzieć - to właśnie w bezpiecznej przestrzeni „pomiędzy” odnajdujemy wspólny rytm i uczymy się nowych kroków. Zgodnie z założeniami podejścia Gestalt, wyciągam do Ciebie dłoń, zapraszając Cię do bezpiecznego, ucieleśnionego doświadczania „tu i teraz”, dzięki któremu odbudujesz swoje wewnętrzne oparcie i odzyskasz zdolność do twórczego kierowania własnym życiem.